Co warto wiedzieć o dostępie do energii?

Od strony społeczno-ekonomicznej i fizycznej dostęp do energii traktowany był jako wartość społeczna i z tego względu od strony popytu nie można było brać pod uwagę technicznego punktu widzenia sprawności energetycznej do koncepcji, które zakładały górne limity zużycia. Od momentu wprowadzenia w większości krajów UE koncepcji rynkowej energia stała się wówczas towarem jak każdy inny.

Zastąpiono wówczas stary dogmat „dobra publicznego” nowym dogmatem „minimalnego ingerowania w rynek”. Proces połączenia wspólnego europejskiego rynku energii w jeden wspólny zliberalizowany rynek energii elektrycznej i gazu ziemnego odbywa się z dużymi trudnościami. Przyczyn należy wskazywać w różnicy w kulturze energetycznej krajów członkowskich UE. Jednym z wyróżników kultury energetycznej jest poziom liberalizacji, czyli uwolnienia rynków energii elektrycznej i gazu ziemnego – nośników dostarczanych sieciami i dlatego tworzących monopole naturalne.

Głównymi elementami liberalizacji są: administracyjny nakaz oddzielenia handlu energią od jej transportu oraz zasada dostępu strony trzeciej do przesyłowych i dystrybucyjnych sieci elektrycznych i gazowych. Zasady te pozwoliły na zlikwidowanie monopoli w sektorze dostaw energii i gazu, co powoduje naturalne powstanie konkurencji, wprowadzenie handlu energią na giełdzie towarowej posiadającej różnego rodzaju transakcje zabezpieczające, stworzenie różnorodnych produktów i usług w miejsce jednorodnego prądu lub gazu, obniżenie kosztów dostawy energii oraz poprawę jakości obsługi klientów, możliwość wyboru dostawcy oraz rodzaju produktu i usługi przez odbiorców.

Zmiany te przyczyniły się do poprawy szeroko rozumianego bezpieczeństwa energetycznego. Kraje Europy Środkowej i Wschodniej, rozpoczynając w roku 1989 transformację ustrojową, objęły nią również branżę elektroenergetyczną, korzystając z brytyjskiego wzoru. Przed procesem liberalizacji rynku energii elektrycznej nie istniał podział w ramach tego łańcucha na towar i usługę. Istniała wówczas pionowa integracja tego przemysłu. Jeden dostawca zajmował się wszystkimi czynnościami od wytworzenia energii, aż do jej dystrybucji do klientów końcowych. Obecnie w Polsce w ramach liberalizacji rynku energetycznego uwolniono ceny dla przedsiębiorstw oraz rozdzielono twórców energii i jej dostawców. Podstawami prawnymi wdrażającymi liberalne zmiany w krajach UE są dyrektywy energetyczne oraz krajowe ustawy energetyczne.

You may also like...